گفت و گوهای من و مسیحیان

ـــــــــــــــــــــــــــــــ ▪ ـــــــــــــــــــــــــــــــ

درس بیست و چهارم:
آیینها و دستورالعملهای کلیسایی

ـــــــــــــــــــــــــــــــ ▪ ـــــــــــــــــــــــــــــــ

 محمد کاشانی 

در این درس از فراگیر انتظار می‌رود از این موضوعها شناخت کافی به دست آورد:

1. ده فرمان و شریعت اخلاقی

2. آیینهای هفت‌گانه؛

3. شبه آئین ها ؛

4. روزهای مقدس و اعیاد مهم مسیحی.

با وجود تأکید عیسی مسیح%  بر حفظ شریعت یهود، پولس  شریعت را منسوخ اعلام کند. اما آیا با نسخ شریعت، مسیحیان برای هر عملی، آزاد هستند و هیچ الزامی در رفتار ندارند؟ برای دست‌یابی به پاسخ این پرسش باید با برخی از آیینهای مسیحی آشنا شوید.

1. شریعت اخلاقی

مسیحیان، شریعت را به دو بخش تقسیم می‌کنند: شریعت مناسکی و شریعت اخلاقی. شریعتی که پولس آن را منسوخ کرد، شریعت مناسکی بود؛ یعنی مناسک دینی که در  عهد عتیق وجود داشت، از جمله قربانی، طهارت، نماز و روزه منسوخ شد. (رومیان، 10: 4؛ غلاطیان، 3: 23 ـ 25؛ افسسیان، 2: 15) این سخن بدین معنا نیست که شریعت اخلاقی نیز منسوخ شده باشد، بلکه عهد جدید، شریعت اخلاقی را تحکیم می‌کند. (غلاطیان، 6: 2) پولس به رومیان می‌نویسد: «پس آیا شریعت را به ایمان باطل می‌سازیم؟ حاشا، بلکه شریعت را استوار می‌داریم». (رومیان، 3: 31) در نامه به غلاطیان نیز پولس از مسئله‌ای به نام «شریعت مسیح» یاد می‌کند و می‌گوید: «بارهای سنگین یکدیگر را متحمل شوید و بدین نوع، شریعت مسیح را به جای آورید». (غلاطیان، 6: 2) یعقوب نیز می‌گوید: «اگر آن شریعت ملوکانه را برحسب کتاب به جا آورید، [یعنی] همسایة خود را مثل نفس خود محبّت کن، نیکو می‌کنید». (رساله یعقوب، 2: 8) مسیحیان معتقدند مسیح با فدا ساختن جان خود بر صلیب، همۀ قوانین شریعت مناسکی را به کمال رساند و آن را منسوخ کرد. بر اساس اعتقادنامه وست مینستر، «شریعت اخلاقی به طور دایم توسط تمام مردم اعم از نجات‌یافتگان یا دیگران لازم به اجراست و این نه فقط به علت مفاد این شریعت اخلاقی است، بلکه به سبب عطاکننده آن یعنی خدای خالق است. مسیح در انجیل، لازم بودن انجام شریعت اخلاقی را به هیچ وجه رد نمی‌کند، بلکه تأیید می‌فرماید».[1]

محرمات مناسکی مانند حرمت از کار کردن در روز شنبه که عهد عتیق، پیروانش را از آن پرهیز می‌داد، نسخ شد، اما گناهانی که جنبه اخلاقی دارند، همچنان حرام هستند. پولس می‌گوید: «پس چه گوییم؟ آیا گناه بکنیم از آن رو که زیر شریعت نیستیم، بلکه زیر فیض؟ حاشا!» (رومیان، 6: 15) عهد جدید از برخی اعمال به عنوان اعمالی نام می‌برد که باعث می‌شود فرد، وارث ملکوت آسمان نشود: «و اعمال جسم آشكار است؛ یعنی زنا و فسق و ناپاكی و فجور و بت‌پرستی و جادوگری و دشمنی و نزاع و كینه و خشم و تعصب و شقاق و بدعتها و حسد و قتل و مستی و لهو و لعب و امثال اینها كه شما را خبر می‌دهم، چنان‌كه قبل از این هم خبر دادم كه كنندگان چنین كارهایی، وارث ملكوت خدا نمی‌شوند». (غلاطیان، 5: 19 ـ 21)

برخی از گناهانی که در عهد جدید  نهی شده‌اند، عبارتند از: تکبر، حسد، دورویی، طمع،  خشم، دروغ، دزدی، نزاع، زنا، همجنس‌بازی، نافرمانی از والدین و نگاه شهوت‌آلود که در درسهای گذشته، مطالبی در این باره بیان شد.

2. ده فرمان

اساس شریعت عهد عتیق بر ده فرمان حضرت موسی%  بنا شده بود. ده فرمان، فهرستی از دستورهای مذهبی است که به استناد کتابهای سفر خروج و سفر تثنیه، در محلی به نام کوه سینا از جانب خدا بر موسی وحی شد. عیسی مسیح%  نیز بر لزوم عمل به ده فرمان تأکید فراوانی داشت. هنگامی که جوانی از عیسی%  پرسید: چگونه حیات جاودانی یابم؟ پاسخ داد که به ده فرمان عمل کن. (لوقا، 18: 18 ـ 25) حتی عیسی%  بر احکام ده فرمان تا حدودی سخت‌گیرانه‌تر تأکید کرد: «شنیده‌اید که به پیشینیان گفته شده: «قتل مکن و هر‌که قتل کند، سزاوار محاکمه خواهد بود». ... شنیده‌اید که گفته شده: «زنا مکن»، امّا من به شما می‌گویم هر ‌که با شهوت به زنی بنگرد، همان‌دم در دل خود با او زنا کرده است». (متی، 5: 21 ـ  27)

شورای ترنت نیز تعلیم می‌دهدکه ده فرمان برای مسیحیان، الزامی است و انسان آمرزیده شده همچنان ملتزم به رعایت آنهاست.[2] شورای واتیکان دوم نیز تأکید می‌کند که «اسقفها، جانشینان رسولانند که رسالت تعلیم همه قومها و موعظه‌ انجیل به تام مخلوقات را ... از جانب خداوند دریافت می‌کنند تا تمام آدمیان بتوانند از طریق ایمان، تعمید و رعایت ده فرمان نجات یابند».[3] 

کلیسا مبتنی بر ده فرمان، دستورالعملهایی خاص برای مسیحیان وضع کرده است از جمله اینکه:

1. مبتنی بر فرمان اول (تو را معبود دیگری جز من نباشد) بر لزوم ایمان به خداوند، پرستش، دعا و عمل به نذر و وعده‌ها تأکید می‌کند و از خرافه‌پرستی، بت‌پرستی، غیب‌گویی، جادوگری، الحاد و لاادری‌گری نهی می‌کند.[4] 
2. مبتنی بر فرمان دوم (نام خدای خالقت را بیهوده بر زبان نیاور)، از سوگند دروغ و کفرگویی منع می‌کند و نام خدا را مقدس می‌شمارد.[5]
3. مبتنی بر فرمان سوم (روز شنبه را یاد دار تا آن را مقدس بداری)، روز یک‌شنبه را تحقق سبت می‌شمارد و احکامی مانند عشای ربانی را برای همه ایمانداران در این روز الزامی می‌داند مگر اینکه دلیل مهم و معذوری مانند بیماری داشته باشند. کسانی که در انجام این وظیفه کوتاهی کنند، مرتکب گناه بزرگی می‌شوند و باید در روز یک‌شنبه، زمان مناسبی را برای دعا بگذارند.  مؤمنان مسیحی در روز یک‌شنبه باید از کار و معاملات بپرهیزند.[6]
4. مبتنی بر فرمان چهارم (به پدر و مادر خود احترام بگذار) بر اهمیت نقش خانواده و حرف‌شنوی و قدرشناسی  فرزند از والدین تأکید می‌کند.[7]
5. مبتنی بر فرمان پنجم (قتل نکن)، هر گونه قتل عمد، سقط جنین از لحظه انعقاد نطفه، اوتانازی (قتل با رضایت مقتول)، خودکشی و استفاده از مواد مخدر، قطع عضو و عقیم‌سازی را حرام می‌داند.[8]
6. مبتنی بر فرمان ششم (زنا نکن) بر حرمت استمنا، روابط جنسی خارج از ازدواج (زنای محصنه یا زنای غیر محصنه)، هرزه‌نگاری، روسپی‌گری، تجاوز به عنف، همجنس‌بازی، ازدواج سفید (داشتن روابط جنسی دو فرد بدون طی مراحل قانونی ازدواج)، ازدواج آزمایشی، زنای با محارم، کودک آزاری و ممنوعیت طلاق پافشاری می‌کند.[9]
7. مبتنی بر فرمان هفتم (دزدی نکن)، هر گونه تجاوز به اموال عمومی یا اموال دیگران را ممنوع می‌شمارد. تقلب در معامله، نگه‌داری آگاهانه اموال قرض داده شده، پرداخت اجرت ناروا، بالا بردن قیمتها، به کارگیری اموال عمومی برای مصارف شخصی، بی تعهدی به قراردادها، قماربازی و بازی‌های شانسی را در صورت زیان‌رسانی عمده، حرام می‌داند.[10]
8. مطابق فرمان هشتم (شهادت دروغ نده)، شهادت و سوگند دروغ، بدگویی، افترا، بدگمانی، هتک حیثیت دیگران، فخرفروشی و دروغ‌گویی را حرام می‌داند.
9. مبتنی بر فرمان نهم (به زن همسایه خود طمع مورز) بر لزوم حیا در روابط زن و مرد تأکید می‌کند، نگاه شهوت‌آلود به جنس مخالف را حرام می‌داند و بی بند وباری را نفی می‌کند.[11]
10. بر اساس فرمان دهم (چشم طمع به مال دیگران نداشته باش)  بر نفی طمع به اموال دیگران تأکید می‌کند و حرص، طمع و حسد را حرام می‌داند و وارستگی از علاقه به ثروت را شرط ورود به ملکوت آسمانها می‌داند.[12]

3. آیینهای هفت‌گانه

آیا نسخ شریعت مناسکی در عهد عتیق بدین معناست که در مسیحیت، هیچ آیین و مناسکی وجود ندارد و کلیسا تنها پیروانش را به رعایت دستورها و پرهیزهای اخلاقی سفارش می‌کند؟ باید دانست مسیحیت هرچند مناسک عهد عتیق را منسوخ کرد، اما ناگزیر شد مناسکی جایگزین آن ایجاد کند. آیین‌نامه کلیسای کاتولیک در این باره می‌نویسد:

مسيح، آيينهاى شريعت جديد را وضع كرد. اين آيينها هفت آیین هستند يعنى: تعميد، تأييد، عشاى ربانى، توبه، تدهين بيماران، درجات مقدس و ازدواج مسيحى. اين آيينهاى مقدس، همه مراتب و همه اوقات مهمّ حيات مسيحى را فرا مى‌گيرند. آنها به حيات ايمانى مسيحى، تولد، توسعه، شفا و رسالت مى‌بخشند.[13]

کاتولیک ها بر هفت آئین فوق تاکید میکنند اما برخی از گرایشهای ارتدکس نیز آئین های دیگری مانند خاک سپاری و... بر این آئین ها افزودند.عموم گرایشهای پروتستانی تنها تعمید و عشای ربانی را جزو آئین های اصلی کلیسا میدانند. برخي كليساهاي پروتستان مانند كويكرها و سپاه نجات، هيچ ‌يك از آيينها‌ را نمي‌پذيرند.آیینهای هفت‌گانه (Seven Sacrament) به سه دسته تقسیم می‌شوند: آیینهای تشرّف (تعمید، تأیید و عشای ربانی: فرد با انجام آنها مسیحی می‌شود)؛ آیینهای شفابخش (اعتراف و تدهین: فرد با انجام آنها، روح خود را درمان می‌کند و دوباره فیض را دریافت می‌کند)؛ آیینهای خدمت (ازدواج و دست‌گذاری: در خدمت پیوند رسالت و مؤمنان هستند).

تعميد

نخستين و اصلي‌ترين آيين در مسیحیت، غسل تعميد (Baptism) است که از آن به عنوان «دروازه ورود به مسیحیت» تعبیر می‌کنند. طبق آموزه‌های کلیسایی، هر مسیحی، میراث‌بر گناه آدم است و با این گناه، زاده می‌شود، ولی با غسل تعمید، گناهش از بین می‌رود. کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک  در باره شیوه انجام این آیین می‌نویسد:

تعميد در مؤثرترين روش با سه بار فرو رفتن در آب تعميدى صورت مى‌گيرد. از دورانهاى قديم با سه بار آب ريختن بر سر داوطلبان نيز انجام مى‌گرفته است. در كليساى کاتولیک، اين ريختن سه باره آب با اين سخنان كشيش همراه است: «اى فلان، من تو را به نام پدر، پسر و روح القدس تعميد مى‌دهم». در آيينهاى عبادى ارتدکس، شخص تحت تعليم به جانب شرق برمى‌گردد و كشيش مى‌گويد: «بنده خدا (فلان) به نام پدر و پسر و روح القدس تعميد مى‌يابد». كشيش با توسّل به هر يك از اشخاص تثليث مقدس، داوطلب را در آب فرو مى‌برد و دوباره او را بيرون مى‌آورد. [14]

هر مسیحی در طول عمرش تنها یک بار می‌تواند تعمید بگیرد. معمولا اسقف و كشيش، تعميد را اجرا مى‌كنند. از نظر کلیسا، كودكان به این دلیل که با گناه ذاتی متولد می‌شوند و به گناه اوليه آلوده‌اند، باید تعمید بگیرند. کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک بیان می‌کند: «بشر سقوط‌کرده هنگام تولد با گناه اصلی آلوده است و برای رهایی از این آلودگی، نیازمند ولادت جدیدی است که این ولادت جدید با تعمید مهیا می‌گردد».[15]  هنگام تعمید کودک، پدر و مادر کودک یا یک پدر و مادر تعمیدی از جانب کودک می‌پذیرند که به عیسای خداوندی که به خاطر گناهان ما به صلیب کشیده شد، ایمان دارند. سپس کشیش مراسم تعمید را انجام می‌دهد. در خصوص اطفالى كه بدون تعميد مرده‌اند، عموم کلیسا ها معتقدندکه تا ابد در دوزخ[16] یا مکانی بین بهشت و جهنم به نام لیمبو زندگی خواهند کرد.[17] به تعبیر آیین‌نامه کاتولیک،  خدا نجات را به آيين تعميد مقيّد كرده است. با تعميد، همه گناهان بخشيده مى‌شوند، هم گناه اوليه و هم گناهان شخصى که تا قبل از غسل تعمید مرتکب شده است. با اين حال، پي‌آمدهاى خاص دنيوى گناه نظير تحمل درد و رنج، بيمارى، مرگ، ضعفهاى جدایی‌ناپذیر زندگى مانند ضعف شخصيت و امثال آن و همچنين تمايل به گناه كه سنت، آن را شهوت مى‌نامد، باقى مى‌مانند.[18] فرد برای آمرزش آنها باید از آیین توبه و اعتراف کمک بگیرد. در کتاب مقدس آمده است که یحیی قبل از ظهور عیسی، مردم را تعمید می‌داد و عیسی مسیح%  از دست یحیی تعمید گرفت، اما خود عیسی%، کسی را تعمید نداد.

آيين تأييد

آیین تأیید  (Confirmation) یا تدهین ابتدایی و روغن‌مالی، دست‌گذاری مسیحیانی است که به بلوغ رسیدند. آیین تأیید در حقیقت، بخش دوم آیین غسل تعمید است. در کلیساهای نخستین، این دو آیین با هم انجام می‌شد. بدون انجام تأیید، ورود فرد به مسيحيت ناقص مى‌ماند و کلیسا معتقد است دريافت آيين تأييد براى تكميل فيض تعميدى ضرورى است. کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک  در این باره می‌نویسد:

اسقف دستهاى خود را بالاى سر كل گروه تأييدشوندگان مى‌گيرد. آيين تأييد با ماليدن روغن مقدس بر پيشانى آغاز مى‌شود كه با دست‌گذارى و با اين كلمات انجام مى‌شود: «ممهور به مُهر عطيه روح القدس باش». این دعا نیز خوانده می‌شود: «اى خداى قادر مطلق، پدر خداوند ما، عيسى مسيح، با آب و روح القدس، پسران و دختران خود را از گناه رها ساختى و به آنان حيات تازه بخشيدى. روح القدس خويش را بر آنان بفرست تا ياور و راهنماى آنان باشد. به آنان روح حكمت و فهم، روح قضاوت حق و جرئت، روح معرفت و كرامت ببخش. آنان را از روح شگفتى و خشيّت در پيشگاه خود سرشار ساز. ما اين را به واسطه مسيح، خداوندمان مى‌طلبيم». در كليساهاى ارتدکس بعد از دعا، قسمتهاى اعظم بدن يعنى پيشانى، چشمها، بينى، گوشها، لبها، سينه، پشت، دستها و پاها روغن مالى مى‌شود. هر عمل تدهين با اين شعار همراه است: «اين نشان عطيه‌اى كه روح القدس است». مجرى اصلى آيين تعميد، اسقف است. در کلیسای ارتدکس معمولا كشيشى كه تعميد مى‌دهد، بلافاصله آيين تأييد را در همان آيين اجرا مى‌كند. او اين كار را با روغنى كه پاتريك يا اسقف قداست بخشيده است، انجام مى‌دهد.[19]

آیین تعمید با مراسم جشن تکلیف شباهت دارد و معمولا برای نوجوانانی اجرا می‌شود که به سن بلوغ می‌رسند. در برخی از کلیساها قبل از اجرای مراسم تعمید، یک دوره آموزشی برای نوجوانان برگزار می‌شود تا ایشان ابتدا با آموزه‌های مسیحیت آشنا شوند. معمولا این مراسم در 13 تا 14 سالگی صورت می‌گیرد، اما اگر در جایی، خطر مرگ کودکان وجود دارد، آیین تأیید را زودتر برای کودکان اجرا می‌کنند، گر چه هنوز به سن تمییز نرسیده باشند. این آیین در کلیسای ارتدکس و کاتولیک و برخی جریانهای سنتی پروتستان مانند انگلیکن و متودیست اجرا می‌شود.

عشای ربانی

عشای ربانی (Eucharist) قلب مراسم مذهبی کلیساست.کاتولیکها از آن به عنوان «مراسم اجتماع» و «آیین شکرگزاری» نام می‌برند و ارتدکسها از آن به عنوان «قداس» یاد می‌کنند. اصل این آیین از واپسین روزهای زندگی عیسی%  ریشه می‌گیرد. او در روزهای پایانی زندگانی خود،  تکه‌ای نان و مقداری شراب به حواریون داد و به آنها فرمود: «اين است جسد من كه براى شما داده مى‌شود. اين را به ياد من به جا آوريد». همچنين بعد از شام، پياله را گرفت و گفت: «اين پياله عهد جديد است در خون من كه براى شما ريخته مى‌شود». (لوقا، 22: 7 ـ 20)

کلیسا این آیین را به عنوان یکی از آیینهای تشرف مسیحی به جا می‌آورد و کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک  در این باره می‌گوید:

بعد از اجرای مراسم کلیسایی، هنگامی که کشیش یا اسقف، هدايایی از مردم دريافت مى‌كند و دعاهاى عشاى ربانى را به زبان مى‌آورد، تکه‌ای نان فطیر در دهان مسیحیان می‌گذارد. کلیسا بر این باور است که اگر کسی  جسد پسر انسان را نخورد و خون او را ننوشد، در خود حيات ندارد. مسیحیان باید حداقل يك بار در سال، آیین عشای ربانی را دریافت کنند. البته کلیسا توصیه می‌کند این آیین را در يك‌شنبه‌ها و در اعياد و حتى روزانه به جای آورند.[20]

مسیح در شام آخر به حواریون فرمود: «این نان، بدن من است و این شراب، خون من است». (لوقا، 22: 7 ـ 20) آیا واقعا منظور مسیح این بود که نان و شراب به گوشت وخون عیسی تبدیل می‌شود؟ یکی از نزاعهای دیرین در کلیسا بر سر این است که آیا در عشای ربانی، نان به صورت نمادین به گوشت عیسی مسیح%  تبدیل می‌شود یا واقعی است؟ کلیسای کاتولیک معتقد است:

كل مسيح، حقاً و واقعاً و به نحو جوهرى در نان و شراب حضور دارد. يوحنّای زرين‌دهان(John chrjsostom ) نیز اظهار مى‌دارد: «انسان باعث تبديل هدايا ]نان و شراب[ به جسم و خون مسيح نمى‌شود، بلكه خود او كه براى ما به صليب كشيده شد، اين كار را انجام مى‌دهد». شوراى ترنت، ايمان كاتوليكى را بدين شرح خلاصه مى‌كند: «... با تقديس نان و شراب، كل جوهر نان به جوهر جسم مسيح، خداوند ما و كل جوهر شراب به جوهر خون او متحول مى‌شود». كليساى كاتوليك اين تغيير را به صورت شايسته و كامل، تحول جوهرى(Transubstantiation) ناميد. برخی از مصلحان کلیسای پروتستان این حضور را  صرفا مجازی شمردند، نه واقعی.[21]

با سه آیین اول، فرد تنها فیض را دریافت می‌کند، ولی ممکن است با گناهانی که مرتکب می‌شود، این فیض ضعیف شود یا از بین برود. دو آیین اعتراف و تدهین برای جبران این ضعفها و گناهان طرح‌ریزی شده است که کلیسا از این دو آیین با عنوان آیینهای شفابخش یاد می‌کند.

آیین توبه

آیین توبه (Penance)  به آیین اعتراف یا آیین بازگشت و آمرزش نیز معروف است. فرد مسیحی با  انجام غسل تعمید، فیض را دریافت می‌کند، اما ممکن است بعد از آن، دچار گناهانی شود که فیض از او سلب گردد. از همین رو، برای آمرزش گناهان باید توبه کند. باید دانست نسخ شریعت به معنای آزادی در گناه نیست. پولس رسول می‌گوید: «اگر نجات  ما از راه  اجراي  شريعت  و احكام  خدا به دست  نمي‌آيد، بلكه  خدا آن  را به خاطر فيض  و لطف  خود به  ما عطا مي‌كند، آيا اين  بدان  معناست  كه  مي‌توانيم  باز هم  گناه  كنيم؟ هرگز!» (رومیان، 6: 15) و از آنجا که مسیح به پطرس فرمود: «كليدهاى ملكوت آسمان را به تو مى‌سپارم و آنچه بر زمين ببندى، در آسمان بسته گردد و آنچه در زمين گشايى، در آسمان گشاده شود». کلیسا به استناد این سخن، مدعی است که مقام بستن و گشادنی که به پطرس داده شد، به کلیسا نیز واگذار شده است و کلیسا قدرت مصالحه با گناهکاران را دارد و تنها اسقفها و كشيشان مى‌توانند گناهان را «به نام پدر و پسر و روح القدس» عفو كنند.

کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک  در این باره می‌گوید:

عناصر اجرايى آیین توبه عبارتند از: سلام و بركت از ناحيه كشيش، قرائت کتاب مقدس و ايجاد ندامت و سفارش به توبه، اعتراف به گناه نزد كشيش، اصرار بر توبه و قبول آن، عفو كشيش، دعاى ستايش و شكرگزارى و كنار گذاشتن ]گناه[ همراه با بركت كشيش. کشیش بعد از شنیدن اعترافات فرد گناهکار به وی می‌گوید: «اى خدا، اى پدر رحمتها، از طريق مرگ و رستاخيز پسرش، جهان با خود مصالحه كرده است و روح القدس، خود را افاضه كرد تا گناهان آمرزيده شود. باشد كه از طريق خدمت كليسا به تو عفو و صلح اعطا كند و من گناهان تو را به نام پدر، پسر و روح القدس مى‌آمرزم.» اين توبه حتى المقدور بايد تاوانی مطابق با سنگينى و ماهيت گناهان ارتكابى داشته باشد و مى‌تواند شامل دعا، صدقه، انجام كارهاى خير، قربانى‌ها و حمل صليب باشد. گناهان بزرگ خاصى موجب شديدترين جريمه كليسا يعنى حكم ارتداد مى‌شوند كه مانع دريافت آيينها و انجام برخى كارهاى كليسایى مى شود و طبق قانون شرعى، اين گناهان قابل عفو نيستند مگر به وسيله پاپ يا اسقف محلّى يا كشيشهايى كه از طرف پاپ و اسقف اجازه داشته باشند.[22]

در قرون اولیه، اگر کسی مرتکب گناه بزرگی چون قتل یا زنا و بت‌پرستی می‌شد، تنها در طول عمرش، یک بار و آن هم بعد از یک دوره ریاضت می‌توانست با اعتراف علنی  به گناهش نزد کشیش آمرزیده شود. از قرن هفتم به بعد، توبه خصوصی و مخفی نزد کشیش رسم شد که مستلزم کارهای نادمانه قبل از توبه نبود و امکان تکرار توبه وجود داشت و برای گناهان صغیره و کبیره اجرا می‌شد. از همین رو، کلیسای کاتولیک ایمانداران را ملزم می‌کند حداقل سالی یک بار نزد کشیش به گناهانشان اعتراف کنند و هر کس که از گناهان خویش آگاه است بدون اینکه توبه و اعتراف کند، نمی‌تواند در مراسم عشای ربانی شرکت کند و حتی کلیسا به اعتراف به خطاهای کوچک روزانه نیز توصیه می‌کند. کودکان قبل از دریافت اولین عشای ربانی و عروس و داماد قبل از ایجاد خطبه عقد باید اعتراف کنند. [23]

در قرون وسطی، کلیسای روم برای ساخت کلیسای پرهزینه سن پیتر در واتیکان به بودجه سنگینی نیاز داشت و درآمدهای واتیکان کفاف ساخت این کاخ تجملاتی را نمی‌داد. از همین رو، کلیسا اقدام به فروش برگهای آمرزش‌نامه کرد که افراد با خرید یکی از این برگها می‌توانستند خود یا یکی از بستگان و دوستانشان را از آتش دوزخ رهایی بخشند و با فروش برگهای آمرزش‌نامه به ثروت انبوهی دست یافت. این اقدام با اعتراض لوتر و دیگر مصلحان کلیسای پروتستان روبه‌رو شد.

تدهين بيمار

یکی از آیینهای کلیسایی، آیین تدهین بیماران (Anointing_of_the_Sick) است. در طول قرنها، تدهين بيماران منحصر به كسانى بود كه در آستانه مرگ بودند. به همين دليل، «تدهين واپسين»( Extreme Untion.) ناميده شد. در کلیسای کاتولیک، آيين تدهين بيماران براى افراد سخت بيمار نیز اجرا مى‌شود. کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک  در این باره می‌گوید:

با تدهين، پيشانى و دستهاى آنها با روغن تبرك می‌یابد از درخت زيتون يا از درخت مناسب ديگر. اين عبارت تنها يك‌ بار گفته مى‌شود: «از طريق اين تدهين مقدس اميد است كه خداوند با محبت و رحمتش و با فيض روح القدس، تو را يارى دهد. اميد است كه خداوند، تو را از گناه نجات دهد و بالا آورد». تنها اسقفها و كشيشان می‌توانند آيين تدهين بيماران را اجرا كنند.[24] 

کلیسا معتقد است این آیین باعث آمرزش گناهان  و نجات روح بیمار و آمادگی وی برای زندگی ابدی می‌شود. در کتاب مقدس، نشانه‌هایی از انجام این آیین نیز وجود دارد. (مرقس، 6: 13؛ یعقوب، 5: 14 ـ 15)

آیین دست‌گذاری

آیین دست گذاری(Priesthood) یکی از رسوم هفت‌گانه مسیحی است که به نامهای دیگر از جمله «تفویض مقام روحانیت»، «انتصاب مقامات روحانی» و «مقام کشیشی» هم خوانده می‌شود. هر شخصی که بخواهد به درجات کلیسایی و کشیشی  دست یابد، باید توسط مقام برتر دست‌گذاری شود. اصل انجام این آیین بر اساس امتیازی است که خداوند به یکی از قبایل بنی اسرائیل برای کهانت داده است و همان طور که از میان تمامی قبایل، سبط لاوی برای کهانت برگزیده شدند، در مسیحیت نیز همین نقش را اسقفها و کشیشها اجرا می‌کنند. در کتاب مقدس نیز به انجام این آیین اشاره شده است. (یوحنّا، 20: 21 ـ 23؛ متی، 28: 19 ـ 20؛ عبرانیان، 7: 26) این آیین از دوره حواریون نیز مرسوم بود. البته ابتدا مقامات کلیسایی مرسوم نبود و هر کسی می‌خواست خدمت شبانی کند، دست‌گذاری می‌شد. حدود سال 110 که ایگناتوس، مقامات کلیسایی را به سه مقام شمّاس، کشیش و اسقف تقسیم کرد، دست‌گذاری به آیینی ماندگار در مسیحیت تبدیل شد:

1. اسقف: نماينده کلیسا در قلمرویی معيني است كه قلمرو اسقف خوانده مي‌شود و به نيابت از او تعليم مي‌دهد، رهبري مراسم عبادي را به عهده مي‌گيرد و خدمت مي‌كند. واژه «اسقف» به معناي «ناظر» است.
2. كشيش: معاون اسقف است و به او در سه وظيفه يادشده، در محدوده يك گروه کوچک‌تر كمك مي‌كند. واژه «كشيش» (قسّيس) به معناي «پير» است.
3. شمّاس: در اجرای مراسم آیینی به کشیش کمک می‌کند و به معناي «خادم» است.

دیگر القاب كليسايي مانند پاپ، پاتريك، سراسقف، كاردينال و اَرْشِمَندريت نشان‌دهنده وظایف معيني است و ربطي به آيين‌هاي هفت‌گانه ندارد. پاپ، اسقفي است كه با در نظر گرفتن توانايي مديريت سياسي ـ اجتماعي، براي رهبري مسيحيت كاتوليكي انتخاب مي‌شود. امتيازات علمي پاپ در حدّ يك اسقف است. واژه «پاپ» از papas يوناني به معناي «پدر» مي‌آيد. بسياري از پروتستان‌ها به روحانيان خود عنوان «كشيش» و مانند آن نمي‌دهند و آنان را «شبان» (Pastor) مي‌نامند.

کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک  در باره قوانین مراسم دست‌گذاری چنین می‌نویسد:

مراسم اصلى آيين تفويض رتبه‌هاى مقدس در هر سه رتبه عبارت است از دست‌گذارى اسقف بر سر داوطلب رتبه و شامل عبادت تقديسى خاص اسقف است كه از خدا مى‌خواهد روح القدس و عطاياى شايسته او را بر منصوبان نازل كند. بعد از آن، چند مراسم به نحو نمادین اجرا می‌شود از جمله: تدهين اسقف و كشيش با روغن مقدس، اعطاى كتاب اناجيل، انگشتر، كلاه و عصای اسقف به فرد داوطلب در آيين کاتولیک. كليسا در مقدمه اختصاصى مربوط به انتصاب اسقفها چنين دعا مى‌كند: «اى خدا پدر خداوند ما، عيسى مسيح... با سخن فيض‌بخشت در كليساى خويش دستورهایی مقرّر داشته‌اى. از آغاز، فرزندان ابراهيم را برگزيدى كه امت عامل تو باشند. حاكمان و كشيشان را منصوب كردى و معبدت را بدون متصديان خدمت رها نكردى...». هنگام اعطاى رتبه مقدس به كشيشهای كليسا اين دعا را مى‌خوانند: «اى خداوند، پدر مقدس.... هنگامى كه كشيشان عالى‌مقام را منصوب كردى تا بر قومت حكومت كنند و انسانهاى ديگرى را هم در شأن و مرتبه آنان برگزيدى تا در كنار آنان باشند و آنان را در انجام وظايفشان يارى دهند... روح موسى را بر هفتاد مرد حكيم عرضه داشتى.... قدرت هارون را در ميان پسران او تقسيم كردى».

در دعاى مخصوص اعطاى رتبه مقدس به شمّاسها، كليسا چنين اظهار می‌دارد: «اى خداى قادر مطلق،... تو به كليساى خود اين را مبذول داشتى كه به صورت يك معبد نوين نموّ و گسترش يابد. آن را با هر نوع فيضى تقويت كردى و با اعضاى متكثّر تكميل كردى تا يك الگوى متّحد خارق العاده به كل جسم خدمت كند. براى عظمت نام خودت، سه نوع عبادت و خدمت مقرّر داشتى. پسران لاوى را به عنوان خادمان مذبح خودت برگزيدى و بركت خودت را به عنوان ميراث جاودانه به آنان عطا فرمودى».[25]

این آیین در کلیساهای کاتولیک و ارتدکس به عنوان یکی از آیینهای مقدس اجرا می‌شود و در برخی کلیساهای پروتستان مانند انگلیکن که دارای مقامات هستند، اعمال می‌شود. بیش‌تر کلیسا ها معتقدند فقط مردان تعميديافته مى‌توانند اين آيين مقدس را دريافت کند. کلیسا معتقد است چون عيسى مسيح، حواریونش را تنها از میان مردان برگزید، و پولس نیز تعلیم دادن زنان را ممنوع اعلام نمود (اول تیموتائوس، 2: 11 ـ 14) به همين دليل، انتصاب زنان به مقامات سه‌گانه ممكن نيست. در کلیسای کاتولیک، کسانی که می‌خواهند به مقام اسقفی یا کشیشی دست یابند، باید مجرد باشند و مجرد باقی بمانند. در كليساهاى ارتدکس در حالى كه اسقفها فقط از ميان مردان مجرد انتخاب مى‌شوند، مردان متأهل نيز مى‌توانند به رتبه شمّاسى و كشيشى برسند. این در حالی است که  در عهد جدید دستور داده شده است اسقفان و شمّاسان باید صاحب تنها یک زن باشند. (اول تیموتائوس، 3: 2) در تیطس نیز آمده است: «و شمّاسان صاحب یک زن باشند و فرزندان و اهل خانه خویش را نیکو تدبیر کنند». (اول تیموتائوس، 3: 12) این آیات ضمن دستور ازدواج به کشیشان تنها محدودیت تک‌همسری را برای آنها وضع می‌کند. حتی بیان شده که پطرس، شهریار رسولان ازدواج کرده است.[26] (متی، 8: 14) آبای کلیسا در دوره مسیحیت نخستین نیز ازدواج می‌کردند. با وجود این، در  شورای لاتران (1132)، قانونی مبنی بر  منع ازدواج کشیشان صادر شد.[27] مصلحان پروتستان این قانون سخت‌گیرانه را که عوارض زیادی برای کلیسا ایجاد کرد، نپذیرفتند. حتی شخص مارتین لوتر با کاترینا ون بورا ازدواج کرد.[28] از همین رو، در بیش‌تر کلیساهای پروتستان، منعی برای ازدواج وجود ندارد. تنها برخی از کلیساهای سنتی پروتستان، ازدواج را برای رهبران اصلی منع می‌کنند. تجرد کشیشان منجر به بروز رفتارهای نامتعارفی توسط برخی از کشیشان یا اسقفان شده و رسوایی‌هایی جدّی برای کلیسا ایجاد کرده است. با این حال، کلیسا همچنان در برابر لغو این قانون مقاومت می‌کند.

لباسهاي روحاني فرقه‌هاي مختلف مسيحي با يكديگر تفاوت دارد. همه روحانيون ارتدكس و برخي از روحانيون كاتوليك همیشه لباس روحانی بر تن دارند. فرقه‌هاي مختلف پروتستان نيز شيوه‌هاي مختلفي دارند و بسياري از آنان لباس ویژه‌ای ندارند و گاهی از نوار سفيدي بر دور گردن استفاده مي‌كنند. روحانيون ارتدكس ريش خود را نمي‌تراشند.

آيين ازدواج

در انجیل دستور داده شده است که ایمانداران مسیحی تا می‌توانند، از ازدواج پرهیز کنند، (متی، 19: 12) ولی اگر ممکن است به گناه بیافتند، باید ازدواج کنند؛ زیرا تنها راه مشروع ارتباط جنسی در مسیحیت، ازدواج است. کلیسا معتقد است ازدواج (Matrimony)، یک آیین مقدس است که کشیشان باید آن را  اجرا کنند. (پیدایش، 18: 2؛ عبرانیان، 13: 4؛ افسسیان، 5: 31 ـ 33)  کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک  در این باره می‌نویسد:

عروس و داماد قبل از اجرای عقد ازدواج باید نسبت به گناهان قبلی اعتراف کرده باشند. ازدواج در صورتی منعقد می‌شود که زوجین آزاد باشند و در این صورت، هر کدام از طرفین به دیگری می‌گوید: «من، تو را زن خود مى‌گيرم» و «من، تو را شوهر خود اختيار مى‌كنم». کشیش (يا شمّاس) نیز با وکالت از طرف زوجین با گفتن جمله «من انجام مى‌دهم»، این دو را به عقد هم در می‌آورد و ازدواج را رسمی می‌کند.[29]

کلیسا معتقد است بعد از ازدواج، دیگر زوجین اجازه طلاق ندارند؛ زیرا عیسی مسیح تعليم داد: «اينكه موسى اجازه داد مردان، همسر خويش را طلاق دهند ]به خاطر [سنگدلى شما  بود». پيوند زناشويى مرد و زن نقض ناشدنى است؛ چون خود خدا آن را مقدّر كرده است: «پس آنچه را خدا پيوست، انسان جدا نسازد». با اين حال، موقعيتهايى پيش مى‌آيد كه به دلايل مختلفى، زندگى كردن با يكديگر عملا ناممكن مى‌شود. در اين موارد، كليسا جدايى فيزيكى بين زوجين را مجاز مى‌شمارد. امروزه تعداد بى‌شمارى از مسیحیان در كشورهاى مختلف به طلاق مدنى ]طلاق بدون مجوز كليسا [متوسل شده و ازدواج مجدد کرده‌اند. کلیسا این طلاقها و ازدواجهای مجدد را تجویز نمی‌کند و چنان‌که عیسی مسیح%  گفت: «هر كه زن خود را طلاق دهد و ديگرى را نكاح كند، در حق وى زنا كرده است و اگر زن از شوهر خود جدا شود و منكوحه ديگرى گردد، مرتكب زنا شود». (مرقس،11:10  ـ  12) کلیسا معتقد است كه با صحت ازدواج اول، ازدواج مجدد نمى‌تواند معتبر باشد و این افراد به دلیل اینکه مرتکب گناه شدند، تا قبل از توبه از دریافت  عشاى ربانى محرومند.[30] با وجود این، امروزه برخی از فرقه‌های مسیحی اجازه طلاق را برای پیروانشان صادر می‌کنند.

کلیسای کاتولیک معتقد است اگر یکی از زوجین، غیر مسیحی باشد یا پیرو یک فرقه دیگر غیر کاتولیکی باشد، برای ازدواج باید از کلیسا مجوز رسمی دریافت کنند واین مجوز با این پیش‌فرض داده می‌شود که طرف کاتولیک، فرزندانش را در کلیسای کاتولیک تربیت کند و طرف مقابل مانع نشود.

شبه‌آیینها

به غیر از آیینهای هفت‌گانه، یک سری شبه‌آیین‌هایی در کلیسا وجود دارد که گرچه از مقام  کاهنی ریشه می‌گیرد، افراد عادی نیز می‌توانند مجری این آیینها باشند. این شبه‌آیینها فیض روح القدس را عطا نمی‌کنند، ولی به اعتقاد کلیسای کاتولیک، انسانها را آماده دریافت فیض می‌کنند. شبه‌آیینها اقسام متفاوتی دارد، ولی مهم‌ترین آنها عبارتند از:

الف) برکت دادن

در میان شبه‌آیینها، برکت دادن به اشخاص، غذاها، اشیا و مکانها از جایگاه خاصی برخوردارند. این مراسم با اجرای دعا، دست‌گذاری، کشیدن علامت صلیب و پاشیدن آب همراه می‌شود. برکت دادن راهب یا راهبه بزرگ صومعه، تقدیس باکره‌ها، وقف فرد برای زندگی روحانی و برکت دادن به خادمان کلیسا، روغن مقدس و لباس کشیشها از جمله مراسم برکت دادن کلیساست.[31]

ب) اخراج ارواح شریر

جن‌گیری، خارج کردن ارواح پلید نامیده می‌شود که کلیسا با نام عیسی مسیح می‌خواهد شخصی یا شیئی از قدرت شیطان محفوظ بماند.[32]

ج) زیارت

زیارت اماکن مقدس و بزرگداشت قدیسان، برگزاری راه‌پیمایی، راه‌پیمایی با حمل صلیب بر دوش، شبه‌آیین‌ دیگری است که در مسیحیت کاتولیک بر آن تأکید می‌شود.[33]

د) خاک‌سپاری

در این مراسم، تشییع‌کنندگان در روز خاک‌سپاری، هفتمین و سی‌امین روز مرگ و سالروز وفات متوفی به بازماندگان تسلیت می‌گویند. سپس کشیش سخنرانی می‌کند و در پایان عشای ربانی برگزار می‌شود و هنگام خاک‌سپاری، جمعیت بر شخص متوفی درود می‌فرستد و این کار با نام «بوسه خداحافظی» شناخته می‌شود. معمولا شخص متوفی با لباس رسمی و  در داخل یک تابوت در داخل قبر گذاشته می‌شود.

هـ) نیایش و تسبیح( نماز)

برگزاری رقصهای مذهبی، سرود خوانی و تسبیح مریم بخش دیگری از شبه‌آیینهای کلیسایی است.[34]که از آن به عنوان نماز یا نیایش یاد میشود. نماز در مسیحیت دارای رکن و واجباتی مانند ارکان نماز اسلامی نیست و بیش‌تر حالت نیایش دارد. عمده‌ترین دعایی که در نمازهای کلیسایی مرسوم است، «دعای ای پدر ما» است. این دعا را عیسی به شاگردانش تعلیم داد. مسیحیان هنگام خواندن این دعا، این عبارت را می‌خوانند: «ای پدر ما كه در آسمانی، نام تو مقد‌ّس باد. ملكوت تو بیاید. ارادة تو چنان‌كه در آسمان است، در زمین نیز كرده شود. نان كفاف ما را روز به روز به ما بده و گناهان ما را ببخش؛ زیرا ما نیز هر قرض‌دار خود را می‌بخشیم و ما را در آزمایش میاور، بلكه ما را از شریر رهایی ده». (لوقا، 11: 2 ـ  4) هنگام بر پایی این دعا، ناقوسها برای اعلام نماز به صدا در می‌آیند. مسیحیان این دعا را رو به مشرق می‌خوانند.[35]

در باره کیفیت نماز نیز اشاراتی در عهد جدید وجود دارد: «به روي در افتاد و دعا كرد و گفت: اي پدر من، اگر ممكن باشد اين پياله از من بگذرد، ولي نه به خواهش من، بلكه به اراده تو». (متي،26: 39) یا هنگام دعا، زانوان خود را بر زمین گذاشت. (لوقا، 22: 41) امروزه در کلیسا نیز مرسوم است که هنگام دعا، زانوان خود را بر زمین می‌گذارند. عیسای مسیح به نماز اهتمام خاصی داشت. در انجیل مرقس می‌گوید: «مسیح در اول صبح قیام کرد و خارج شد و به مکانی پست رفت تا در آنجا نماز بگزارد». (مرقس،16:1) در جایی دیگر آمده است: «بعد از آنکه جمعیت منصرف شد، مسیح به تنهایی بالای کوه رفت تا نماز بگزارد». (متی، 23:14) و نیز فرمود: «سزاوار است که در هر مکانی نماز گزارید، مانند ریاکاران نباشید». (متی، 23:14)

ز) روزه

در مسیحیت، روزه وجود دارد، اما تابع قوانین مشخصی نیست و بنا بر دستورالعمل هر کلیسایی، زمان و نوع آن تفاوت می‌کند.[36] کلیسا معتقد است ایمانداران برای اینکه شایستگی دریافت عشای ربانی را پیدا کنند، باید روزه‌هایی را که کلیسایشان واجب کرده است، به جا آورند.[37] مهم‌ترین روزه در میان مسیحیان، روزه بزرگ است که مدت آن، چهل روز است و از چهارشنبه خاکستر[38] آغاز می‌شود و با عید پاک پایان می‌یابد. ابتدا، مسیحیان روزهای چهارشنبه و جمعه هر هفته را روزه می‌گرفتند که شامل خودداری از خوردن غذاها به ویژه گوشت بود. این عمل نیز به پیروی از یهودیان، تمام طول روز را در بر می‌گرفت. اکنون روزه‌داری در میان مسیحیان  معمولا خودداری از خوردن گوشت، لبنیات و تخم مرغ است.[39]

در انجیل متی آمده است که عیسی%، روزه ریاکاران را تقبیح می‌کرد: «و چون روزه می‌گیرید، مانند ریاکاران کشیده‌رو نباش و هرگاه روزه می‌گیری، سر خود را چرب کن و روی خویش را بشوی تا در نظر مردم، روزه‌دار ننمایی». (متی، 6: 16 ـ  18)

ح) پرداخت های مالی

مطابق حکم شریعت عهد عتیق، همۀ بنی اسرائیل موظف بودند ده درصد آنچه را کسب کرده یا از محصولات خود برداشته بودند، به هیکل تقدیم کنند. (لاویان، 27: 30؛ اعداد، 18: 26؛ تثنیه، 14: 24؛ دوم تواریخ، 31: 5) ده یکِ عهد عتیق نوعی مالیات برای رفع حاجات کاهن و لاویان است. کلیسا همواره تأکید می‌کند ایمانداران برای برخورداری از توبه باید دعا، روزه، زیارت، صدقه و مشاركت برادرانه (در امور خيرخواهانه و تبليغى) را به جای آورند.[40] کمکهای مالی ایمانداران برای رفع نیاز نیازمندان و تأمین هزینه زندگی کشیشان و مبلّغان مسیحی هزینه می‌شود. در عهد جدید نیز عیسی% به جوانی که از او پرسید چگونه وارد ملکوت خدا بشود، پاسخ داد: «اگر می‌خواهی کامل باشی، برو  دارایی خود را بفروش و به بیچارگان بده تا برای تو در عالم بالا ثروتی اندوخته شود. آن وقت بیا و از من پیروی کن». (متی، 19: 21) پولس میگویدکه ایمانداران باید هر هفته، بخشی از درآمد خود را کنار بگذارند تا از کلیسا حمایت کنند. (اول قرنتیان، 16: 1 ـ 4) هنگامی که عیسی%، شاگردانش را به تبلیغ فرستاد، به آنها دستور داد با خود هیچ آذوقه نبرند و مردم باید احتیاجات ایشان را تأمین کنند. (مرقس، 6: 8)  پولس از کلیساها مبلغی برای خدماتش دریافت می‌کرد و به تعبیر خودش، آن کلیساها را غارت می‌کرد. (دوم قرنتیان، 11: 8) صدقه در مسیحیت، دو گونه اجرا می‌شود: برخی با اعطای کمکهای مالی به کلیسا یا نیازمندان که معمولا با پرداخت ده یک اموالشان صورت میگیرد . و برخی نیز با وقف همه یا بخشی از زندگانی خودشان برای خدمت وقف می‌کنند. عیسی مسیح%  می‌فرماید: «عیسی فرمود: «یقین بدانید که هر کس به خاطر پادشاهی خدا، خانه یا زن، برادران، والدین یا فرزندان خود را ترک نماید، در این دنیا چندین برابر عوض خواهد گرفت و در آخرت، حیات جاودان نصیب او خواهد شد‌‌». (لوقا، 18: 29)

اعياد مسيحيت

در تمامی ادیان، روزهای مشخصی به عنوان «روز مقدس» پاس داشته می‌شود. برخی از مهم‌ترین روزهای مقدس مسیحیت عبارتند از:

روز یک‌شنبه

در عهد عتیق، تمامی تأکید بر استراحت در روز شنبه است و آن را عهدی معرفی کرده است که ابدی و نسل اندر نسل باید رعایت شود. خداوند، موسي‌ را خطاب‌ كرد و گفت‌:

البته سَبَّت‌های مرا نگاه دارید. ...، زیرا که برای شما مقدس است، هر که آن را بی حرمت کند، هرآینه کشته شود، و هر که در آن کار کند، آن شخص از میان قوم خود منقطع شود.  شش روز کار کرده شود، و در روز هفتم سَبَّت آرام و مقدس خداوند است. هر که در روز سَبَّت کار کند، هرآینه کشته شود.  پس بنی اسرائیل سَبَّت را نگاه بدارند، نسلاً بعد نسل سَبَّت را به عهد ابدی مَرعی دارند.  این در میان من و بنی اسرائیل آیتی ابدی است، زیرا که در شش روز، خداوند آسمان و زمین را ساخت و در روز هفتمین آرام فرموده، استراحت یافت.». (خروج، 31: 13 ـ  17)

در سبت، شخص نمی‌توانست خانه‌اش را ترک کند، (خروج، 16: 29) نمی‌توانست آتش روشن کند، (خروج، 35: 3) و نمی‌توانست کسی را به کار بگمارد. (تثنیه، 5: 14) کسی که قانون سبت را می‌شکست، باید کشته می‌شد. (خروج، 31: 15؛ اعداد، 15: 32 ـ 35) بعد از رسمی شدن مسیحیت توسط کنستانتین و از آنجا که قبل از رسمی شدن مسیحیت در روم، روز مقدس در امپراتور روم، روز یک‌شنبه (Sunday)  یا روز خدای خورشید بود، در 7 مارس در سال 321، امپراتور کنستانتین حکمی صادر کرد که به موجب آن، روز یک‌شنبه به جای شنبه تقدیس شود.[41] تعالیم کلیسای کاتولیک  نیز می‌گوید:

يك‌شنبه براى جماعت عبادى، روز ممتازى است كه در آن، مؤمنان براى شنيدن سخن خدا و شركت در آیين عشاى ربانى گرد هم مى‌آيند و بدين ترتيب مصيبت، رستاخيز و عظمت خداوند عيسى را به ياد مى‌آورند.[42]

مسیحیان این روز را با روشن کردن شمع، گرفتن عشای ربانی و شرکت در موعظه‌ها و سرود‌های کلیسایی پاس می‌دارند.

کریسمس

کریسمَس یا نوئل، جشنی است در آیین مسیحیت که به منظور گرامی‌داشت زادروز مسیح برگزار می‌شود. بسیاری از اعضای کلیسای کاتولیک روم و پیروان آیین پروتستان، کریسمس را در روز ۲۵ دسامبر جشن می‌گیرند. برخی از مسیحیان ارتودوکس در روسیه و اوکراین، جشن کریسمس را در روز 6 یا ۷ ژانویه بر پا می‌دارند. هیچ تاریخ دقیقی از زمان تولد مسیح در دسترس نیست. تنها می‌دانیم مسیح، شش ماه از یحیی کوچک‌تر بود. (لوقا 1: 26) چون یحیی تقریبا در اوایل فروردین متولد شد، (لوقا، 1: 3؛ اول تواریخ، 24: 10،19 و 25: 9) عیسی%  باید در اوایل مهر متولد شده باشد، نه اوایل دی ماه. اوایل مهر تقریبا مطابق زمانی است که انجیل لوقا خبر می‌دهد: «در دشتهای اطراف آن شهر، چوپانانی بودند که از گله‌های خود مراقبت می‌کردند». (لوقا، 2: 8 و20) در 25 دسامبر (دی ماه) در منطقه اورشلیم برف همه جا را می‌پوشاند و گله‌ها در صحرا نیستند، اما در مهر، هنوز گوسفندان در صحرا مشغول چرا هستند.

25 دسامبر، روز تولد خدای خورشید در ادیان رومی بود. کلیسای رم در شورای کالسدون در سال 451 برای پایان دادن به جشن ایزد خورشید، روز میلاد میترا را به روز میلاد مسیح تغییر داد تا جشن میترا از یاد برود. کریسمس با آیینهای ویژه‌ای مانند آراستن یک درخت کاج و دور هم جمع شدن و هدیه دادن برگزار می‌شود و شخصیتی خیالی به نام بابانوئل در آن نقشی مهم دارد.[43]

عید پاک

کریسمس، مشهور ترین عید مسیحی است، اما عيد پاك، بزرگ‌ترین جشن مسیحی نامیده می‌شود.[44] این عید همزمان با عید پسح یهودیان[45] است. عید پاک در حقیقت، بزرگداشت روزهای پایانی زندگی عیسی مسیح%  است. مسیحیان که از چهل روز قبل با روزه‌داری، دوران تعمق و توبه را طی کرد‌ه‌اند و از یک هفته قبل از عید پاک، با دعا کردن، رفتن به کلیسا و عبادت، خود را برای مراسم عید پاک آماده می‌کنند، در روز جمعه مقدس و روز مصلوب شدن مسیح به شب زنده‌داری و تهجّد می‌پردازند، ولی صبح یک‌شنبه به یادبود برخاستن  عیسی مسیح%  از قبر به شادی و جشن مشغول می‌شوند. غذای اصلی در این روز معمولا گوشت بره است.  عید پاک زمان ثابتی ندارد و اولین یک‌شنبه بعد از برآمدن ماه کامل (بدر) پس از رسیدن خورشید به برج حمل است که می‌تواند میان سوم فروردین تا آخر فروردین (۲۲ مارس تا ۲۵ آوریل) قرار گیرد. این جشن به همراه نمادهایی از جمله خرگوش یا تخم مرغ رنگی گرامی داشته می‌شود. 

عید پنطیکاست

یکی دیگر از اعیاد کلیسایی، عید پنطیکاست (Pentecost)  است که یادآور نزول روح القدس بر حواریون به شمار می‌رود. 50 روز بعد از عید پاک و ده روز بعد از عروج عیسی مسیح%  به آسمان، حواریون در اورشلیم بودند و در این روز، در بالاخانه‌ای نشسته بودند که ناگهان صدایی شبیه به بادی شدید ‏شنیدند که آن فضا را احاطه کرده و شعله‌های آتش بالای سر هر یک از آنان در حرکت بود. حواریون در این لحظه، ظهور روح القدس را درک کردند و با اعجاز او، به زبانهای رایج آن زمان سخن گفتند. (اعمال رسولان، 2: 1 ـ  7) این روز، روز تولد کلیسا شناخته می‌شود.[46] مراسم عبادی این عید شامل آذین‌بندی کلیساها، خواندن دعا به ویژه بخشهایی از اعمال رسولان مبنی بر یادآوری این اتفاق، ضیافتهای شام و ناهار، دسته‌های خیابانی، انجام غسل تعمید، مراسم محلی، رقص و پوشیدن جامه‌های پاک و زیباست. این عید، هفت هفته بعد از عید پاک (در حدود خرداد) و همزمان با عید شاعوت یهودیان برگزار می‌شود.[47]