گفت و گوهای من و مسیحیان

 قَالَ الرِّضَا ع يَا نَصْرَانِيُّ هَلْ تَعْرِفُ فِي الْإِنْجِيلِ قَوْلَ عِيسَى إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَى رَبِّكُمْ وَ رَبِّي وَ الْبَارِقْلِيطَا جَاءَ هُوَ الَّذِي يَشْهَدُ لِي بِالْحَقِّ كَمَا شَهِدْتُ لَهُ وَ هُوَ الَّذِي يُفَسِّرُ لَكُمْ كُلَّ شَيْ‏ءٍ وَ هُوَ الَّذِي يُبْدِي فَضَائِحَ الْأُمَمِ وَ هُوَ الَّذِي يَكْسِرُ عَمُودَ الْكُفْرِ فَقَالَ الْجَاثَلِيقُ مَا ذَكَرْتَ شَيْئاً فِي الْإِنْجِيلِ إِلَّا وَ نَحْنُ مُقِرُّونَ بِهِ قَالَ أَ تَجِدُ هَذَا فِي الْإِنْجِيلِ ثَابِتاً يَا جَاثَلِيقُ قَالَ نَعَمْ

امام (ع) در ادامه به بشارت پاراکلیتوس اشاره میفرماید که مشروح این بشارت را با هم میخوانیم

يكي از بشارت هايي كه زياد مطرح ميشود آياتي است در انجيل يوحنا كه حضرت عيسي عليه السلام در واپسين روز هاي زندگي خود  به حواريون مژده آمدن يك  تسلي دهنده يا پاراكليتوس را داده است و چند بار اين مساله را به حواريون گوشزد نموده است كه منتظر آمدن اين شخصيت باشيد

سخنان زيادي در باره اين آيات گفته شده و کتاب های زيادي در اين باره نوشتند ما در اين جستار در صدد ارائه گزارشي از تحقيقات انجام شده در باره اين آيات هستيم و ميخواهيم با ديدي باز به بررسي آنها بپردازيم ابتدا با يكديگر مروري بر آيات مي اندازيم

« اگر مرا دوست داريد احكام مرا نگاه داريد و من از پدر سؤال مي كنم و تسلي دهنده ديگر به شما عطا خواهد كرد تا هميشه با شما بماند يعني روح راستي كه جهان نمي تواند او را قبول كند چون او را نمي بيند و نمي شناسد اما شما اورا ميبينيد و مي شناسيد زيرا كه با شما مي ماند و در شما خواهد بود» [1]

من از پدر سؤال مى‏کنم و او تسلى‏دهنده دیگرى به شما اعطا خواهد کرد... .» [2]«و لکن چون تسلى‏دهنده که او را از جانب پدر نزد شما مى‏فرستم، آید... او بر من شهادت خواهد داد.» [3]«و من به شما راست مى‏گویم که رفتن من براى شما مفید است; زیرا اگر نروم تسلى‏دهنده نزد شما نخواهد آمد، اما اگر بروم او را نزد شما مى‏فرستم.» [4]

در چند مورد همين بشارت به ظهور تسلي دهنده در كلام حضرت عيسي (ع) تكرار شده است.[5]

مسیحیان معتقدند که مقصود از تسلى‏دهنده «روح‏القدس‏» است که پنجاه روز پس از عروج حضرت عیسى‏علیه السلام نزد حواریون آمد و آنان را تقویت روحى کرد، به شرحى که در آغاز کتاب اعمال رسولان آمده است.[6] ولى بسیاری از محققین مسلمان  اعتقاد دارند که شواهد و قراینی وجود دارد که تسلى‏دهنده مورد نظر نمى‏تواند روح‏القدس مورد نظر مسیحیان باشد.اما اين مطلب نياز به بررسي بيشتري دارد . قبل از توضيح و تفصيل اين مطلب لازم است به  نكته اي اشاره كنيم:

مي دانيم كه حضرت عيسي به زبان آرامي صحبت مي كرده است و انجيل يوحنا هم به زبان يوناني نوشته شده است پس بدون  شك آنچه را كه امروز در انجيل يوحنا مي بينيم ترجمه كلمات آن حضرت از زبان آرامي به زبان يوناني است و ما دقيقاً نمي دانيم آن حضرت چه كلمه اي را به زبان آورده است. با توجه به اين مطلب مي گوييم كلمه یونانی موجود در انجيل يوحنا كلمه پاراقليط paraclete   است كه عموم مفسرين آن را به تسلي دهنده ترجمه كرده اند. مسلمانان نيز در مقابل معتقدند كه كلمه پاراقليط يا پاراقليطوس در اصل پريقليطوس بوده كه پريقليطوس به معني احمد و محمد در زبان عربي است .

اين احتمال زماني قوت مي يابد كه ما با مراجعه به نسخه هاي زبان آرامي ميبينيم وقتي خواستند اين كلمه را به آرامي ترجمه كنند  ازكلمات مَحمِدَه و حَميدَه استفاده شده كه عيناً معادل احمد و محمد در زبان عربي و واژه پريقليط در زبان يوناني است[7]

صرف نظر از آنچه گفته شد تطبيق پاراقليطوس بر روح القدس صحيح نيست و فقراتي از همين انجيل و آيات مربوطه به فارقليط با روح القدس همخواني ندارد :

در اين آيات [8]خبر از آمدن كسي مي دهد كه رفتن مسيح در مقابل آمدن او سودمند و مفيد است آيا به اعتقاد مسيحيان  روح القدس آنچنان داراي اهميت است و آنقدر مفيد است كه آمدن او ازفقدان مسیح سودمندتر است.

در اين آيات آمدن فارقليط را مشروط به رفتن مسيح نموده و حال آنكه روح القدس همواره همراه حضرت عيسي (ع) بوده و آمدن او متوقف بر رفتن حضرت مسيح نبوده

در عهد جدید بار ها میخوانیم که روح‏القدس همراه آن حضرت و آن حضرت در معیت روح‏القدس بود. حضرت یحیى‏علیه السلام شهادت داده‏اند که حضرت عیسى‏علیه السلام همراه با روح‏القدس بوده است:

«پس یحیى شهادت داده، گفت: روح را دیدم که مثل کبوترى از آسمان نازل شده، بر او قرار گرفت.»[9]

بر مادر حضرت عیسى، حضرت مریم‏علیه السلام، نیز روح‏القدس وارد شده بود. [10]علاوه بر آن، خود حضرت یحیى‏علیه السلام، که با تفاوت شش ماه [11] هم‏سن حضرت عیسى‏علیه السلام بود،

«در شکم مادر پر از روح القدس بود.» [12]

همچنین پدر بزرگوارش، حضرت زکریاعلیه السلام، نیز

«از روح القدس پر شده بود و نبوت مى‏کرد.» [13]

بنابراین، تسلى‏دهنده مورد نظر ، باید غیر از روح‏القدس مصطلح باشد; زیرا حضرت عیسى‏علیه السلام فرمودند:

«تا من نروم تسلى‏دهنده نزد شما نخواهد آمد، اما اگر بروم او را نزد شما مى‏فرستم.» [14]

بعضى همانند نویسنده قاموس کتاب مقدس پذیرفته‏اند که روح‏القدس به دو معناست.یکی به معنای روح القدس که همان شخص سوم تثلیث است و دیگری به معنای روح قدسی[15]  بنابراین، واضح است که در اینجا روح قدسى مطرح است، نه روح‏القدس مصطلح و آن کاملا با پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله قابل تطبیق است.

حضرت عيسي  در مورد فارقليط فرموده كه او عالميان را توبيخ مي كند( يوحنا 8:16)  كه اين شاهدی بر ادعاي محققین مسلمان است و بدون شك روح القدس هيچگاه و به اعتقاد هيچكس مردم را توبيخ نكرده و اصولا کار روح القدس داوری نیست بر خلاف پيامبر اسلام (ص) كه يهوديان را به خاطر ايمان نياوردن به عيسي توبيخ و سرزنش نمود.

در مورد فارقليط آمده است كه وي جهانيان را به   گناه   و صدق و انصاف ملزم خواهد ساخت، آيا روح القدس به عقيده خود مسيحيان چنين كاري انجام مي دهد ، روح القدس كه ظهور وتجلي او فقط براي گروهي خاص اتفاق افتاده است [16] در حالي كه اين خصوصيت بر پيامبر اسلام قابل تطبيق است

«او از طرف خود سخن نخواهد گفت، بلکه آنچه شنیده است‏ سخن خواهد گفت.» حضرت عیسى‏علیه السلام نیز همانند انبیاى سلف‏علیهم السلام مى‏فرمایند: آن روح راستى که پس از من خواهد آمد از پیش خود سخن نمى‏گوید، بلکه از آنچه که شنیده است‏سخن خواهد گفت. و اگر بخواهيم منظور ايه را همانطور كه مسيحيان ميگويند روح القدس بدانيم  معناي ايه مشكل ميشود چون روح القدس طبق اعتقاد مسيحيان خدا است و چگونه خدا نميتواند از نزد خودش سخن بگويد و بايد به آنچه شنيده سخن بگويد در حالي كه در سراسر قرآن کریم یک اظهار نظر و تفسیر و حتى یک کلمه و اشاره از خود پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله یا از یاران صدیق و مؤمن او دیده نمى‏شود. و در آن تصريح شده كه( ما ينطق عن الهوي ان هي الا وحي يوحي ) قرآن کریم سراسر وحى و کلام خداست و پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله کلام خداى تبارک و تعالى را آنچنان که جبرئیل امین بر او فرومى‏خواند و او مى‏شنید، بر زبان مى‏آورد و بر جهانیان آشکار مى‏ساخت. کلمات، جملات و تعالیم خود آن حضرت، على‏رغم ارزش قدسى‏اش، کلام خدا محسوب نمى‏شود و تحت مقوله جداگانه‏اى به نام احادیث گردآورى شده‏اند.

از آنچه كه گفتيم مطالب نویسندگان مسلمان بود که معتقدند فارقليط را نمي توان با روح القدس تطبيق داد . وجود كساني كه ادعا كرده اند فارقليط موعود هستند همچون منتس و ماني مدعي بودند كه فارقليط در ايه ايشان هستند [17] و تبعيت بسیاری از مسيحيان از اين مدعيان خود بهترين شاهد بر این نکته  است که مسيحيان منتظر ظهور فارقليط بوده اند.[18]

برخي از مسيحيان اشكالاتي را وارد كرده و گفته اند اين بشارت با پيامبر اسلام سازگاري ندارد ما به طور مختصر برخي از اين اشكالات را مطرح و پاسخ آن را به صورت مجمل مي آوريم ، كه علاقه مندان مي توانند جهت مطالعه بيشتر در اين زمينه به كتب مربوطه مراجعه كنند.

اشکال اول: در اين آيه خطاب به حواريون گفته شده است شما فارقليط را مي بينيد و حال آنكه حواريون هرگز پيامبر اسلام را نديدند:

جوابی که نویسندگان مسلمان به این اشکال دادند این است که : لازم نيست كه هميشه مخاطبين و شنوندگان مقصود باشند. چنانكه مسيح به سران كهنه گفت : و نيز شما را مي گويم كه بعد از اين پسر انسان را خواهيد ديد كه بر يمين قدرت نشسته برابرهاي آسماني مي آيد .آيا آنها حضرت عيسي را ديدند تاكنون نزديك به دوهزار سال از آن وقايع مي گذرد و  هنوز  هم خبري از بازگشت دوبارة عيسي نيست .

اشکال دوم : در متن آيه آمده كه جهان نمي تواند او را قبول كند زيرا كه او را نمي بيند و نمي شناسد اما شما او را مي شناسيد.

جواب:  اين مسئله در مورد روح القدس به مراتب مشكلتر است زيرا روح القدس به اعتقاد مسيحيان خداست و بدون شك شناخت مردم از خداوند به مراتب بيشتر از شناخت آنها نسبت به پيامبر اسلام است بدون مراد از ندیدن و نشناختن آنست که ایشان نمی توانند که عظمت و حقیقت او را درک کنند .

البته اين مسئله تازگي ندارد و در مورد ضرت عيسي نيز آمده است كه كسي پسر انسان را نمي شناسد (يوحنا 19:8 و متي 47:11 ) در متي 13:13 آمده است : نگرانند و نمي بينند و شنوا هستند و نمي شنوند .

اشکال سوم : در ادامه آیات روح فوق اشاره شده که یعنی روح القدس و وقتی این عبارت را به کار میبرد واضح است که منظور از اين تسلي دهنده روح القدس هست

جواب : چنانکه توضیح دادیم علاوه بر ادله ای که نشان میدهد مشخصاتی که برای تسلی دهنده در آیات  تعریف شده با مشخصات  روح القدس سازگاری ندارد  به علاوه در قاموس كتاب مقدس نيز براي روح القدس دو معنا ذكر كرده كه يكي به معناي روح قدسي است [19]كه ميتواند شامل پيامبر اسلام هم باشد و ديگري به معناي روح القدس يكي از اقانيم سه گانه تثليث  و با توجه به مستنداتي كه از همان انجيل ذكر كرديم با توجه به خصوصياتي كه حضرت عيسي از پاراكليتوس ميدهد قابل تطبيق بر روح القدس نميباشد